Nhiều bạn trẻ muốn tìm hiểu về dòng họ nhưng thấy ngợp: gia phả toàn chữ Hán, các cụ nói toàn từ khó, mà mình thì không biết bắt đầu từ đâu. Thực ra bước đầu tiên rất đơn giản.
Bốn bước đầu tiên
- Vẽ ngược từ chính mình. Lấy một tờ giấy, ghi tên mình, rồi cha mẹ, ông bà, cụ. Chỉ cần đến đời thứ tư là bạn đã có bộ khung.
- Hỏi cha mẹ và các bác. Ghi lại tên đầy đủ, năm sinh, năm mất, nơi ở, làm nghề gì. Chỗ nào không rõ thì để trống và ghi “chưa rõ”.
- Về gặp các cụ cao tuổi nhất trong họ. Xin phép ghi âm. Đừng hỏi kiểu phỏng vấn — cứ để các cụ kể, rồi hỏi lại những chỗ chưa rõ.
- Chụp lại mọi thứ đang có. Gia phả cũ, bia mộ, ảnh thờ, hoành phi. Chụp trước, hiểu sau.
Việc bạn làm được mà người lớn khó làm
Đây mới là phần thú vị. Người trẻ có lợi thế rõ rệt ở những việc mà thế hệ trước thấy khó:
- Số hoá: chụp, quét, nhập liệu, sắp xếp dữ liệu.
- Dựng cây phả hệ bằng phần mềm hoặc trên một trang web của dòng họ.
- Làm video, làm thư viện ảnh có chú thích.
- Lập và quản lý nhóm liên lạc của các chi.
- Tìm kiếm và kết nối với các chi thất lạc qua mạng.
Đừng chờ được giao việc
Ở phần lớn các dòng họ, không ai giao việc cho người trẻ vì mặc định người trẻ bận và không quan tâm. Chỉ cần bạn chủ động nói với trưởng chi rằng mình muốn giúp phần số hoá, gần như chắc chắn sẽ được ủng hộ ngay.