Nếu từ đường là nơi thờ tự chung của cả dòng họ, thì bàn thờ gia tiên trong mỗi nhà là nơi thờ tự của một gia đình — thường thờ từ ông bà, cha mẹ trở lên.
Bài trí cơ bản
- Vị trí: nơi trang trọng, yên tĩnh, tựa vào tường vững. Tránh đặt sát nhà vệ sinh, dưới xà ngang, hoặc đối diện cửa ra vào.
- Bát hương: thường một hoặc ba bát, đặt chính giữa. Số lượng tuỳ lệ từng vùng và từng nhà, nên hỏi người lớn trong họ.
- Ảnh thờ: đặt phía sau bát hương, nam bên trái, nữ bên phải theo hướng nhìn từ bàn thờ ra.
- Đèn, nến, lọ hoa, mâm bồng: bố trí cân đối hai bên.
Những điều nên tránh
- Để bàn thờ bụi bặm, hoa quả héo lâu ngày không thay.
- Đặt quá nhiều đồ khiến bàn thờ chật chội — trang nghiêm nằm ở sự gọn gàng, không ở số lượng.
- Dùng bàn thờ làm nơi để giấy tờ, đồ đạc sinh hoạt.
- Tuỳ tiện xê dịch bát hương. Nếu buộc phải chuyển, nên làm lễ trình và nhờ người có kinh nghiệm hướng dẫn.
Quan hệ với từ đường
Một điểm nhiều người chưa rõ: bàn thờ gia tiên trong nhà không thay thế được từ đường, và ngược lại. Từ đường thờ chung các đời tổ của cả dòng họ; bàn thờ gia tiên thờ những người trực hệ gần của một gia đình. Ngày giỗ Tổ thì về từ đường, ngày giỗ ông bà cha mẹ thì làm tại nhà — đó là nếp chung của phần lớn các dòng họ.