Trong không ít từ đường vẫn còn những cuộn giấy vàng chữ Hán, được cất trong hộp gỗ và mang ra vào ngày giỗ Tổ. Con cháu biết đó là vật quý nhưng thường không biết trong đó viết gì.
Các loại tư liệu thường gặp
- Sắc phong. Văn bản do triều đình ban, phong tước hoặc phong thần. Trên sắc thường có niên hiệu và ấn triện, là căn cứ xác định niên đại rất chắc chắn.
- Bằng cấp, chiếu chỉ, bổ nhiệm. Ghi việc bổ chức, thăng chức cho người trong họ.
- Văn khế, địa bạ. Giấy tờ mua bán, phân chia ruộng đất — nguồn thông tin rất tốt về đời sống kinh tế của dòng họ.
- Văn tế, chúc văn, gia huấn. Cho biết quan niệm và lời dặn của tiền nhân.
Nên làm gì khi phát hiện
- Đừng tự ý làm sạch hay là phẳng. Giấy cổ rất giòn; thao tác sai một lần là hỏng vĩnh viễn.
- Chụp ảnh độ phân giải cao trong ánh sáng tự nhiên, không dùng flash, chụp cả mặt trước và mặt sau, chụp riêng phần ấn triện và niên hiệu.
- Nhờ người có chuyên môn phiên âm và dịch nghĩa. Các viện nghiên cứu Hán Nôm, khoa Hán Nôm của các trường đại học, hoặc các nhóm nghiên cứu địa phương đều có thể hỗ trợ.
- Lưu song song bản gốc, bản phiên âm và bản dịch trong hồ sơ tư liệu của dòng họ.
Bảo quản
Cất trong hộp giấy không axit hoặc hộp gỗ lót vải mềm, để nơi khô, thoáng, tránh ánh nắng và tránh nơi có mối. Hạn chế mở ra xem — mỗi lần mở cuộn là một lần giấy chịu tổn thương. Đây chính là lý do nên số hoá: có bản ảnh rồi thì bản gốc được nghỉ ngơi.